Hesabınız yoxdur? Qeydiyyatdan keçin


Giriş


Parolunuz yoxdur?
(bağla)

Hesabınız var? Giriş edin


Qeydiyyat


(bağla)
  • Top 100
  • Dunkirk Film Analizi

    “Düşünürəm ki, izləyicilər indiki filmlərə çox öyrəşiblər. Onlar gördüyü və eşitdiyi hər şeyə inanır. Və mən bunu alt-üst etməyi sevirəm!” © Christopher Nolan

    Hər filmi bir-birindən çox səs gətirən, dövrünün uğurlu və məşhur rejissorlarından olan Christopher Nolan bu dəfə öz kinematoqrafiyasında yeni bir janra imza ataraq ilk dəfə bir müharibə filmi ilə izləyicilərin qarşısına çıxır. II Dünya Müharibəsi illərində ingilis və fransız müttəfiqlərin, almanlar tərəfindən Dunkirk sahilində sıxışdırılmasını və onların xilas olunması hekayəsini əks etdirən kino-lent Nolan’ın The Following-dən sonra ikinci ən qısamüddətli filmidir.

    Tarixdə ‘Dinamo əməliyyatı’ olaraq da bilinən bu hadisə əslində bir o qədər də ön plana çıxarılacaq mühim əhəmiyyətli bir əhvalat deyildir. Ancaq tarixdə daha çox qəhrəmanlıqlar,fədakarlıqlar və vətənpərvərlik ruhlu döyüşlər olmasına baxmayaraq, Nolan-ın belə kənarda qalmış hadisəni seçməsi ilk öncədən rejissorun fərqli üslubuna işarə edir. Filmoqrafiyası blockbuster qəbul olunan iri büdcəli,bacarıqlı aktyorların yer aldığı və texniki cəhətdən öz tərzini yaratmış bir keçmiş ilə C.Nolan bir əfsanə halına gəldi. İllər ərzində çəkdiyi hər film elə dərin, elə keyfiyyətli idi ki, tez bir zamanda “Nolan pis film çəkməz” sözü izləyicilər arasında sürətlə yayıldı. Və hal belə olduqca yaxşı bir film izləyəcəyinizin qarantiyasını demək olar ki, onun mövzusu yox rejissorun adı verirdi. Elə bu cəhətdən Dunkirk-i bir “rejissor filmi” adlandırmaq olar.

    Kariyerasında ilk müharibə filmi olmaqla yanaşı həmçinin real hadisələrdən bəhs edən Dunkirk izləyicini bunlarla yox Nolan-ın adı ilə cəlb edirdi özünə. Hal belə olduqca da rejissor bütün məharəti ilə kamera arxasına keçib və öz tərzini danışdırıb kimi görünür. Filmin qısaca ümumi icmalını təsvir etməli olsaq deyə bilərik ki, indiyə qədər çəkilən müharibə filmlərindən fərqli olaraq nə təkşəxsiyyətli qəhrəmanlıq hekayəsi, nə də birlikdən doğan qələbə tipli hadisədən bəhs edilmir. Sadəcə həyatda qalmaq instikti, yaşamaq üçün hər şeyi edə biləcək əsgərlərin başına gələnləri əks etdirən film bu yolla gərginliyi üst səviyyədə saxlayır. Hətta rejissor izləyicinin hadisəyə köklənməsi, o həyəcan dolu dəqiqələri maximum həddə çatdırmaq məqsədilə romantik və ya dramatik elementlərdən qaçınaraq filmdə qadın obrazına yer (kiçik kənar rollar istisna olmaqla) verməyib. Nə bir ailə, nə də bir sevgili izinin belə olmadığı kinolent sadəcə həyatda qalmaq mübarizəsini əks etdirir. Bu hissəyə qədər danışdıqlarımıza nəzər salsaq, zənnimcə yazımızın əvvəlində qeyd etdiyimiz kimi Nolan bu fərqli baxış tərzi ilə stereotipləri alt-üst etdiyini qismən göstərmiş sayılır.

    Fərqliliklər də öz növbəsində hər zaman bir tərəfli qarşılanmır ancaq. Bu cür nüansların düşünüldüyü filmdə isə nəzərdən qaçmayan şey isə ssenari əskikliyi, hətta ssenari boşluğudur belə demək olar. Bəlkə Nolan-ın script-i tək başına yazması (The Following və Inception-dan sonra Dunkirk rejissorun ssenaridə yalnız özünün iştirak etdiyi 3-cü filmdir) bəlkə də məlumat az olan real motivlərin əsasında çəkilməsi bu filmi ssenari cəhətdən kasadlaşdırırdı. Filmin standart xətt üzrə gedən biryönlü ssenarisi olmaması mənfilərindən biri olsa da, Christopher bu əskikliyi belə öz möhtəşəm zaman keçidləri (time-lapse) ilə ört-bas etməyi bacarıb. İstər Memento, istərsə də Interstellar  filmlərindəki zaman oyunları ilə yadda qalan rejissor bu dəfə xronoloji döngüdən məharətlə istifadə edir. Sahildə 1 həftə, dənizdə 1 gün, havada isə 1 saatlıq periodda cərəyan edən hadisələrlə film zamanın ötəsinə keçir desək yəqin ki yanılmarıq. Belə ki, istər havada keçən 1 saat istərsə də dənizdəki 1 gün belə elə axıcı və həyəcanla davam edir ki, izləyiciyə zamanın necə keçdiyini unutdurur.

    Əlbəttə bu axıcılığın yaradılmasında sadəcə zaman deyil eyni zamanda da filmin musiqilərinin rolu böyükdür. Nolan’la birlikdə işlədiyi 6-cı film olan Dunkirk’də Hans Zimmer’in möhtəşəm melodiyaları filmin rənginə rəng qatıb. Kadrlarla uyğunlaşan notlar elə mükəmməl bir ahəng yaradır ki, izləyici bir anlıq müharibədəki kimi sipər alıb bombalardan qaçır, canını qurtarmaq üçün bütün gücüylə mübarizə edir. Bütün bu ruh hallarına görə əlbəttə ki, Hans Zimmer-ə dəfələrlə təşəkkür etmək lazımdır. Hətta indi bu yazını yazarkən belə filmin “Supermarine” soundtrackinə qulaq asaraq ilham aldığımı da qeyd etməliyəm.

    Soundtracklər və səs effektləri filmin aurası və həyəcanında nə qədər iştirak edirsə, bir o qədər də operator işi və vizual effektlər mühim rol oynayır. Əvvəlcə onu qeyd edək ki, rejissor həmişə olduğu kimi bu dəfə də vizual effektlərdən minimum dərəcədə istifadə edib. Bu da filmin təbiiliyini daha ön plana çıxarır. Müasir dövrdə filmlərin hardasa 90%-nin belə CGI, xüsusi effektlər vasitəsilə hazırlandığını nəzərə alsaq Dunkirk bu yöndən də öz sözünü deyir. Hədsiz çəkiliş imkanlarının olduğu bu dövrdə Nolan öz sevimlisi 35mm-liklərdən istifadə etməyi üstün tutsa da, bu dəfə görüntü mükəmməlliyi xatirinə IMAX kameraları işə salıb. Batman: The Dark Knight filmindən sonra yenidən IMAX kameralarla işləyən rejissor çox gözəl görüntülər əldə edib. Filmin görüntü mükəmməlliyində sadəcə IMAX kameraların deyil operator işinin də payı olduqca böyükdür. The Fighter, Spectre, Interstellar Movie kimi işlərlə tanınan Hoyte van Hoytema fikrimcə indiyə qədər ki, ən yaxşı bacarığını bu filmdə göstərib. Adi bir dəniz sahili belə operator tərəfindən elə məharətlə görüntülənib ki, hadisələr davam edərkən ətrafdakı ümumi görüntü göz oxşayır. Rəng korreksiyaları, işıqlandırma və mükəmməl rakurslar ilə Hoyte van Hoytema komandası əla bir iş ərsəyə gətirib. Təyyarələrin qanadındakı kameralarla uçuşu izləyiciyə yaşadan, qum dənələrinin belə aydınlıqla seçilə bildiyi bu görüntülərlə operatorun Oscar’da ən iddialı namizədlərdən biri olacağını əminliklə deyə bilərik.

    Elə Akademiya mükafatlarından bəhs etmişkən demək olar ki, filmin texniki janrlarda favoritlərdən biri olacağı qaçınılmazdır. Ancaq ssenari və aktyor performanslarındakı vəziyyət o qədər də ürək açan deyil. Ümumiyətlə fərdi performanslara fokuslanmayan filmdə xüsusi bacarıq tələb edən hər hansısa bir rol görünmür. Keçən ilin Oscar laureatı Mark Rylance və dövrün məşhur simalarından Tom Hardy-nin də daxil olduğu heyət əsasən gənc və təcrübəsiz aktyorlardan ibarət idi. Fikrimcə rejissor cavan yaşda müharibəyə qoşulan və heç bir savaş təcrübəsi olmayan gənclərin döyüş həyatını, həyatda qalma mübarizəsini daha dolğun əks etdirmək üçün bu metodu seçib. Baş rolda da 20 yaşlı ilk film təcrübəsini yaşayan Fionn Whitehead-i seçməsi də təsadüfi deyil. Kiçik teleserial rolları xaricində demək olar ki, ilk aktyorluq təcrübəsini yaşayan Fionn rolunun öhdəsindən bacarıqla gəlib. Gənc kadrlardan əlavə, heyətdə ilk baxışdan önə çıxan Cillian Murphy, Mark Rylance və Tom Hardy kimi istedadlı aktyorların məharətindən yetərincə istifadə olunmaması, rejissora irad tutulan əsas məsələlərdəndir.

    Tərif və tənqidlərlə bol olan 106 dəqiqəlik kino-lenti ümumiləşdirsək, $150 milyon dollar büdcə ilə uğurlu bir iş ərsəyə gətirilib. Vizual görüntü və mükəmməl soundtracklərin iştirakı ilə film boyunca anlıq həzz yaşadır. Bəlkə də Dunkirk, bir Saving Private Ryan, Paths of Glory və ya Schindler’s List kimi illər sonra yenidən izlənəcək qədər əfsanə deyil. Ancaq kinoteatrlarda keçirilən 2 saata yaxın vaxtın çoxlarımızın unutmayacağı bir film təcrübəsi olaraq yaddaşlardan silinməyəcəyini deyə bilərik.

    Yazar: Rəşad Farzali

    Yazarın balı: 8/10


    Yazar:
    Fikrinizi bildirin

    Fikrinizi ilk siz bildirin


    wpDiscuz

    Bütün replikalar

    – Hey gözətçi! Havalandırmadakı problemi tez həll edin burada istidən dayanmaq olmur.
    + Uşaqlıq etmə T-bag o qədər də isti deyil.
    – O qədər də isti deyilmi? Bu zənci səhər oyananada ağ idi.

    Prison Break